Studente hekelt stereotypen bij lesmateriaal inburgering

De oefenstof en het examen voor inburgeraars staan bol van achterhaalde foto’s en stereotypes.

 

Jitske-Sophie Venema  21-06-18, 11:44  AD.nl

Raar, vindt de Rotterdamse student Arieke van Liere. Ze heeft alternatief beeld gemaakt en hoopt dat de politiek haar signaal oppikt.

Arieke van Liere studeert Art & Design aan de Willem de Kooning Academie. © Fred Leeflang

In de wereld van het inburgeringsexamen is elke directeur een oude man. Net als de dokter. De vrouw stofzuigt en schenkt de kinderen thee in. Of ze kijkt toe hoe haar echtgenoot of baas ‘belangrijke papieren’ ondertekent. In deze wereld is bijna iedereen hetero en wit. Behalve de mensen die niks snappen of iets onhandigs doen, díe hebben een kleurtje.

Arieke van Liere (25), die op dit onderwerp afstudeert aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam, ploegde een half jaar lang de boeken door die mensen van buiten de Europese Unie te zien krijgen als ze Nederlander willen worden. Wat ze aantrof, verbaasde haar. ,,Wie verplicht inburgert, leert een land kennen dat vol zit met stereotypen, stigma’s en verouderde techniek. Mocht een nieuwkomer de ambitie hebben om bijvoorbeeld arts te worden, dan wordt die direct de kop ingedrukt. De afbeeldingen benadrukken dat je als vrouw ondergeschikt bent, als nieuwkomer te gast, en dat je niets zult bereiken.”

De afbeeldin­gen benadruk­ken dat je als vrouw onderge­schikt bent

Ze snapt niet hoe dit anno 2018 nog kan. ,,Een foto zegt meer dan duizend woorden – zeker als je een taal nog niet goed spreekt. We bereiden nieuwkomers voor op een land dat niet bestaat.”

Verplicht onderdeel

Van Liere heeft het niet over de taalcursus, al staan die lesboeken volgens haar evengoed vol achterhaalde foto’s, maar over het verplichte onderdeel ‘Kennis van de Nederlandse Maatschappij’. Hoe ga je om met buren, de politie of je werkgever, hoe huur of koop je een huis, dat werk.

Dé lesstof hiervoor bestaat niet. Verschillende uitgeverijen hebben boeken uitgebracht ter voorbereiding op het examen waarvoor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verantwoordelijk is. Van Liere ontdekte dat veel foto’s in zowel de boeken als het (oefen)examen al vele jaren niet meer zijn geüpdatet. ,,Inburgeraars leren hoe ze de huur per acceptgiro moeten overmaken naar de Fortis Bank, die niet meer bestaat. Ze vragen huurtoeslag aan met een formulier uit 1975 en bellen met een telefoon formaatje koelkast.”

Dat het ook anders kan, bewijst de kunstacademiestudent met eigen, alternatieve foto’s. In precies de ouderwetse stijl als het origineel, maar mét representatieve Nederlanders. De ‘oude, mannelijke, witte dokter’ is bijvoorbeeld vervangen door een vrouwelijke anesthesist uit Rotterdam met Turkse wortels.

Deze week daagt Van Liere Kamerleden uit om ook zelf foto’s te maken die de Nederlandse normen en waarden uitbeelden. Jan Paternotte (D66), Jasper van Dijk (SP) en Farid Azarkan (Denk) doen mee. ,,Ze ontdekken dat het nog niet zo makkelijk is. We moeten ons afvragen of een schriftelijk examen wel de juiste manier is om zoiets belangrijks als met elkaar omgaan aan te leren.”

Fundamenteel verkeerd

De timing is niet toevallig: nog voor het zomerreces presenteert minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) een herziening van het inburgeringsstelsel. Van Liere hoopt dat dit moment wordt aangegrepen om de beeldvorming bij te schaven. ,,Want het is fundamenteel verkeerd dat we verblijfsvergunningen laten afhangen van examens die discutabele normen en waarden toetsen.”

Volgens de woordvoerder van minister Koolmees is inderdaad het plan om de ‘relevantie en actualiteit’ van het inburgeringsexamen en de oefenvragen door te lichten. ,,Dit geldt ook voor de foto’s”, aldus de zegsman.

Hoe kan het ook?

Vrouwen zijn in het oefenexamen van Kennis van de Nederlandse Maatschappij receptionist of secretaresse, mannen zijn de baas. Arieke van Liere zocht alternatieven voor de stereotype afbeeldingen, en legde de personen vast in ouderwetse fotostijl. De arts is in haar versie omgedoopt tot vrouw, het stel gemoderniseerd tot homoseksueel koppel en de moeder die gezellig thuiszit met haar kind heeft plaatsgemaakt voor een huisvader.

Arieke van Liere zet verouderd beeldmateriaal uit de inburgeringscursus tegenover de moderne versie. © Arieke van Liere

 

Facebooktwitter

Add a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.